Glutenallergie, coeliakie, komt zeer vaak voor in de westerse wereld. Recent onderzoek toont aan dat 1 : 100 personen in de westerse1 deze aandoening heeft. Gluten treft men aan in tarwe, rogge en gerst bevatten stoffen zeer verwant zijn. Ook kamut en spelt1, bevat gliadine en kunnen bij coeliakie niet worden gegeten. Gluten bevatten eiwitfracties zoals gliadine en endomysium waartegen antilichamen worden gevormd. Een glutenallergie is een auto-immuunziekte, een ernstige ziekte, daarom is het van belang personen met deze aandoening zo intensief mogelijk op te sporen. De gevolgen van coeliakie kunnen zijn een eiwittekort, ijzergebrek en verlies van vitaminen en mineralen veroorzaken tal van klachten. Darmklachten uiten zich op verschillende manieren: gebrekkige spijsvertering, diarree, buikpijn, een opgezette buik, vermoeidheid, groeiachterstand of misselijkheid. Complicaties van coeliakie zijn onder andere: atopie, auto-immuun schildklieraandoeningen, reuma en neurologische aandoeningen.
Vitamine B6 gebrek kan een verminderde schildklierfunctie en depressiviteit tot gevolg hebben. Ook reuma kan samenhangen met een B6 tekort2. Foliumzuur en B12 tekorten kunnen een verhoogd homocysteine veroorzaken en daardoor een toename van hart- en vaatziekten.
Door een gebrekkige opname van calcium en andere mineralen kan botontkalking, osteoporose, ontstaan. Serologische testen bij met botontkalking lieten zien 20% een glutenallergie had.
Het risico op botfracturen bij coeliakie patiënten bleek toegenomen met 13% ten opzichte van controles.
Ontlastingstesten zijn niet belastend en kunnen een eerste stap vormen in het aantomen van een stijging van antilichamen tegen glutenfracties.
a. Anti-gliadine-antilichamen: IgA antigliadine in serum en ontlasting hebben een specificiteit van 97%. Dat wil zeggen dat ook andere factoren een verhoging kunnen geven en bij een positieve uitslag er 35% kans is dat er coeliakie is. Bij coeliakie patiënten vond men een goede correlatie met IgA anti-gliadine antilichamen in de ontlasting3.
b. Anti-t-transglutaminase4 is een betrouwbare test. De combinatie van anri-gliadine en anti-tissue transglutaminase in de feces is aan te bevelen.
Literatuur
1. Forssell F, Wieser H.Spelt wheat and celiac disease Z Lebensm Unters Forsch. 1995 Jul;201(1):35-9.
2. Carroccio A, Vitale G, Di Prima L, Chifari N, Napoli S, La Russa C, Gulotta G, Averna MR, Montalto G, Mansueto S, Notarbartolo A. Clin Chem. 2002 Sep;48(9):1546-50.Comparison of anti-transglutaminase ELISAs and an anti-endomysial antibody assay in the diagnosis of celiac disease: a prospective study.
3. Luostarinen L, Himanen SL, Luostarinen M, Collin P, Pirttila T. Related Articles, Neuromuscular and sensory disturbances in patients with well treated coeliac disease. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2003 Apr;74(4):490
4. Michaelsson G, Kraaz W, Gerden B, Hagforsen E, Hjelmqvist G, Loof L, Sjoberg O, Scheynius A.
Increased lymphocyte infiltration in duodenal mucosa from patients with psoriasis and serum IgA antibodies to gliadin. Br J Dermatol. 1995 Dec;133(6):896-904